Marc Blitzstein (1905-1964)
Marc Blitzstein en Leonard Bernstein tijdens een feestje in de jaren '50.
Hier een video-fragment dat Leonard Bernstein toont, thuis, als hij spontaan Zipperfly speelt, een sterk lied van Blitzstein. Bernstein steekt zijn bewondering niet onder stoelen of banken ...
Live-uitzending bij BBC-radio, eind
jaren '30
Uitvoering van The Cradle Will Rock, eind jaren '30
No For An Answer
KamerOperaProject bereidt een nieuwe productie voor op basis van de controversiële musical-opera No For An Answer van Marc Blitzstein. De erven Blitzstein hebben inmiddels toestemming gegeven de kwetsbare manuscripten en aantekeningen in kopievorm ter beschikking te stellen.
Programma
Het programma bestaat uit een complete reconstructie van de kameropera No For An Answer, zoals semi-scènisch in première gebracht in 1941. Pas zestig jaar later, in 2001 voert dirigent Michael Tilson Thomas met studenten voor het eerst een scènische uitvoering uit in San Francisco. KamerOperaProject baseert zich op het oorspronkelijke piano-uitreksel, zoals die ook enkele keren, ondanks censuu, door Marc Blitzstein zelf is uitgevoerd in 1941 en thans gedeponeerd is bij Tams-Witmark Music Library in New York City. De uitvoering zal gepaard gaan met een uitgebreide randprogrammering. De kans is groot dat de productie al in de uitvoering gepaard gaat met filmopnamen op lokatie. De Diogenes Social Club, de lunchroom en de yuppen-bar uit No For An Answer vragen om theater op lokatie ...
Marc Blitzstein (1905-1964)
Marc
Blitzstein is de eerste Amerikaanse componist die een overtuigende vorm
van geïntegreerd muziektheater heeft gevonden die dicht staat bij de
Amerikaanse spreektaal, op eenzelfde wijze als Moussorgsky en Janacek
dat eerder in Rusland, respectievelijk Tsjechië lukte. Blitzstein’s
dramatische en muzikale taal staat tegelijkertijd ook dicht bij die van
Hanns Eisler en Kurt Weill, vooral waar het gaat om de
sociaal-geengageerde onderwerpkeuze en de korte, direct pakkende
muzikale thema’s.
Als jongeman is Blitzstein al snel een
succesvol pianist en in het begin van de jaren ’20 treedt hij vaak als
solist op. In de tweede helft van de jaren ’20 studeert hij in Parijs
bij Nadia Boulanger en in Berlijn bij Arnold Schönberg. In dezelfde
periode schrijft Blizstein modernistische werken, waaronder enkele
(slecht ontvangen) kameropera’s. In 1935 is Blitzstein in the New
School for Social Research in New York getuige van een lezing van Hanns
Eisler over muziek in de crisisjaren. Die lezing heeft een grote
invloed op zijn componeren.
Dat wordt direct zichtbaar en hoorbaar in The Cradle Will
Rock,
waarin Blitzstein samenwerkt met de dan nog jonge regisseur en
filmmaker Orson Welles. Een opera over een fictief staalstadje waarin
arbeiders zich verzetten tegen de kapitalistische bovenbazen. De
première van deze opera in 1937, met Blitzstein zelf als solopianist,
is een van de meest scandaleuze en opzienbarende in de Amerikaanse
theatergeschiedenis. No For An Answer (1937-41)
is de opvolger van The Cradle Will Rock.
Meer sophisticated in opbouw en met meer verdieping van de individuele
karakters. Opnieuw een kameropera, niet zozeer vanwege de duur, maar
vanwege de uiterst spaarzame bezetting, namelijk één piano. Blitzstein
schrijft lang aan deze opera, verzamelt circa vier uur muziek ervoor en
schrapt, sorteert en kiest vervolgens voor een twee-akter van circa 75
minuten.
No For An Answer (1937-41)
Marc Blitzstein geeft zelf de volgende korte beschrijving van No For An Answer:
The
plot of No For An Answer deals with a club of Greek-American workers in
the U.S.A. It is a workers' social club; not a social workers' club.
Its quarters are the back room of a roadside lunchcounter two miles
outside Crest Lake, a summer resort. Nick Kyriakos owns and runs the
lunchcounter, and he has made the big barn-like room attached to it
into the clubroom. The members are the people employed during the
season in town: waiters, hotel-workers, restaurant-workers, chefs,
laundresses, chambermaids, taxi-drivers. They are now, most of them,
without work. The time of the play is around September 15, just after
the summer season has closed; the hotels are boarded up, shops and bars
closed; a skeleton town, a town 
like
a morgue, waits for next summer. Some of the workers have followed the
trade to Atlantic City, Miami, the mountains; but some are forced to
stay on. These are the ones we find coming to the Diogenes Club - for
comfort, hope, company, enough morale to last out the winter. They hold
conversations, meetings, study-classes, socials, card-games, and
especially chorus rehearsals. Being Greek-Americans, they equip the
action with a Greek Chorus of singing waiters, who keep us informed of
plot developments.
It is the life and
fate of the Diogenes Club and its little people which forms the opera;
tragic episodes, comic interludes, individual love stories, plans,
anguish, determinations, setbacks, triumphs. The Club is having a hard
time to survive. There is almost total unemployment; besides, the hotel
owners' Resort Association, fearing the threat of a union (aliens and a
group spirit are an "alarming" combination), worry and harry the Club,
and launch an offensive which culminates in the murder of Joe, the
Club's leader, and the burning of the Club. This is the main thread.
Then
there is also the story of Paul and Clara Chase. Paul is a youngish
rich intellectual, who fancies he sympathizes with the workers in their
struggle, and wishes to lead them. Really he is a trapped liberal,
given to heavy drinking, who finally succumbs to the pressure and pull
of his conditioning. His wife, Clara, is drawn into the Club's problems
because of Paul's espousal of them; she is a rich girl, sister of a
Congressman, who has always believed, without investigation, in the
actuality of freedom and democracy in America. She finally emerges into
a dawning consciousness of how real is the persecution of little people
going on about her.
The opera centers
about Joe, who has returned from a Georgia prison term; Nick Kyriakos,
his Father, who "insists" America be the truly democratic country he
dreamed of; Francie, Joe's girl; the other members of the club; and
Paul and Clara. When Joe is killed, and the Club is set on fire, the
little handful of new "refugees" are left with nothing but their
spirit, their song: "No For an Answer." At the end, Nick, with
incalculable courage, begins over the dead body of his son to "plan for
tomorrow." The chorus behind him catch the fire in his voice; they
start slowly to sing the final song as he doggedly, methodically,
itemizes small gains; a meeting to be held at such a place, a
collection to be taken up, a mimeograph machine to be rescued from the
fire. The little people will go on.
Tegenover liederen
als "Fraught", "Dimple" en
"Penny Candy," een heerlijk
vaudeville-achtige niemendalletje staan indringende
klaagzangen over
eenzaamheid en armoede. De karakters zijn niet statisch zoals in A Cradle Will Rock,
maar sociale portretten in een tijd van recessie. Net als Kurt
Weill en Bertolt Brecht
gelooft Blitzstein in de kracht van muziek om het theaterpubliek te
prikkelen, zowel muzikaal als op het vlak van sociale ongelijkheid.
Sommige onderdelen van de plot van de opera zijn niet helemaal
duidelijk. Waarom voelen de inwoners van dat kleine stadje zich
bijvoorbeeld zo bedreigd door de groep werkloze arbeiders dat ze hun
club in de fik menen te moeten steken? Of is hier toch een parallel te
zien met een fenomeen dat van alle tijden lijkt te zijn: in tijden van
economische teruggang vindt de ene groep in de andere groep een
zondebok.
Voorbeeld voor Copland en Bernstein
Aaron Copland, de ‘vader’ van de 20ste eeuwse gecomponeerde
Amerikaanse muziek vat in Our New Music (1941) de
betekenis van No For An Answer heel pregnant
samen: With No For An Answer Blitzstein has finally found
his own musical style. You
can recognize it in the short, clipped musical sentences, the uneven
phrase lengths, the nervous energy, the unerring sense of design. There
is subtle use of a talky prose 
rhythm
over a musical background that is very personal to the composer. His
melodic line, as a rule, is straightforward, but the accompaniments may
be exceedingly complex, though almost never obtrusive. Thus, the man in
the gallery has a tune to hang unto, and the more erudite listener has
added musical interest with which to occupy himself. His style, as
musical theater, is always enormously effective, whether the mood is
one of heartsick yearning or punch-line sarcasm, social uplift or the
dregs of dejection. It is a thoroughly malleable style that can be
applied in future to almost any subject matter.
En zo werkt
het ook: voor, tijdens en na de oorlog is het vooral de jonge Leonard
Bernstein die niet alleen de belangrijkste werken van Marc Blitzstein
uitvoert (waaronder The Cradle Will Rock en de Airborne
Symphony),
maar ook in zijn eigen muziektheater duidelijk voortbouwt op de erfenis
van Marc Blitzstein. Een erfenis op het grensvlak van opera en musical,
hoge en lage muziek, spreken en zingen. Vooral in het gebruik van
gewone, soms buitengewoon platte spreektaal laten Blitzstein en
Bernstein eenzelfde liefde voor Joe Six-pack, de gewone Amerikaanse
burger zien. In 1939 sluiten Blitzstein en Bernstein een levenslange
vriendschap met elkaar die pas abrupt afbreekt in 1964 als enkele
zeelieden Marc Blitzstein in een bar in Martinique vermoorden.
Hier een video-fragment dat Leonard Bernstein toont, thuis, als hij spontaan Zipperfly speelt, een sterk lied van Blitzstein. Bernstein steekt zijn bewondering niet onder stoelen of banken ...
Uitvoerenden
KamerOperaProject organiseert audities voor de zangers, zodra
de
financiering van het project volledig rond is. Naar verwachting zullen
de audities in het voorjaar van 2012 worden georganiseerd in Amsterdam.
Belangstellenden kunnen zich tegen die tijd melden door contact op te
nemen via email (zie contactpagina). Stuur een pasfoto mee en een zo
helder mogelijke beschrijving van je stem en je podiumervaring.
Voorafgaand aan de audities krijg je enkele partituren thuis gestuurd. 
Gezien de aard van het project en de ervaringen in
de eerste twee producties van KamerOperaProject,
kun je rekenen op een intensief programma met veel
leermomenten.
De repetities zullen zowel geleid worden door een ervaren zangcoach als
een zeer ervaren regisseur. Eenmaal geselecteerd ga je een
contract
aan dat leidt tot minimaal drie voorstellingen. Nodig zijn
straks heel verschillende stemtypen. Affiniteit met musical
en toneel, een
goede beheersing van Amerikaans Engels en een zeer heldere
tekstvoordracht strekken tot aanbeveling.
Speellijst
Nog niet bekend.
Financiering
Fondswerving is voorzien in 2011-2012.
De foto's op deze pagina zijn scenes uit de speelfilm naar The Cradle Will Rock van Tim Robbins