
Opera is
glitter of bordkarton. De eerste soort speelt zich af
in de zwaar gesubsidieerde huizen van premières en
diva's, de tweede in die van de onverwarmde gymzalen
van de operettevereniging.
Maar er is meer nodig. Daarom is 'Opera in Progress' zo
belangrijk: jonge zangers en repertoire dat het
verdient onder de korenmaat vandaan te komen. En
kleinschalig, zodat een schouwburg geen vermogen kwijt
is aan een avondje opera en ook liefhebbers of
mogelijke enthousiastelingen die hun stoel niet met
goud kunnen betalen, de kans krijgen het muziektheater
te leren kennen.
Camiel Hamans

KamerOperaProject is een initiatief van Stichting Opera
In Progress en Stichting Cantina Vocaal.
Wij willen
• jonge zangers de kans geven om
opera-ervaring op te doen onder professionele
begeleiding,
• prachtig bestaand, maar
onbekend repertoire in Nederland op de planken zetten
• en een mooie begeleidende
publicatie maken.
Wat is een kameropera?
Een kameropera is een gecomponeerde vorm van muziektheater. Een kameropera
duurt niet lang en/of wordt door een opvallend klein ensemble begeleid.
Soms zien we alleen maar een piano en een paar zangers. Vaak gaat het om repertoire dat na 1900 is gecomponeerd, maar de term wordt ook wel gebruikt voor 18de eeuwse werken, meestal van lichtere genres als Singspiele en opera buffa.
Vloed!
Staande op een scheepswrak raakt een bankier in paniek als het stijgende zoute water over zijn dure schoenen spoelt. Met geld en macht denkt hij zich te redden, maar de ironie wil dat niet alles in de wereld te koop is. De visser die hem begeleidt weet dat en heeft geleerd de natuur te respecteren en te wachten op eb. Vloed! is als de actuele crisis die komt en ongetwijfeld ook wel weer gaat. Die crisis leidt tot liefde, verzet, verraad en opportunisme. Het alternatief is wachten op nieuwe kansen, maar ook dat leidt tot schrijnend verlies. Met deze muziektheaterproductie zet KamerOperaProject met een lach en een traan drie korte, ironische opera’s uit de periode 1929-1953 in het felle licht van de actualiteit. KamerOperaProject zal in augustus 2011 haar tweede productie Vloed! in première laten gaan tijdens het Grachtenfestival in Amsterdam. Grachtenfestival is tevens coproducent. Ook zullen enkele concerten met kamermuziek van Boris Blacher worden geprogrammeerd. De productie is gebaseerd op korte Duitse opera´s uit de periode 1929-1953 en in het bijzonder op werk van de Berlijnse componist Boris Blacher (1904-1975). De productie staat stil bij Berlijn en Dresden in de jaren 1945-1955 en in het bijzonder bij werk van de belangrijke Berlijnse componist Boris Blacher (1904-1975). Beide Duitse steden zijn in de oorlog vrijwel met de grond gelijk gemaakt. Berlijn is in sectoren verdeeld. Wat betekent het om een opera te componeren na Auschwitz? Hoe doe je dat en voor wie? Op 14 maart 1947 klinkt voor het eerst in Dresden weer een nieuwe opera. Beperkt van duur en middelen. Nog geen handvol zangers en een klein ensemble. Die Flut van Boris Blacher is gebaseerd op een verhaal van Guy de Maupassant. Het is een korte, heftige opera over vier mensen, die onder druk van bijzondere omstandigheden tot gruwelijke daden in staat zijn. Een micro-studie over macht, onmacht en sociale druk. Een intelligent commentaar bij wat er met Duitsland in de daaraan voorgaande jaren is voorgevallen. Die Flut zal klinken in combinatie met zeven operascènes die Blacher in 1953 schreef voor drie zangers, koor en een ensemble van blazers en slagwerk. Abstrakte Oper nr. 1. Een totaal ander werk. Er is geen plot, alleen een set van gevoelens die tot in het absurde worden uitvergroot. Ze zijn een vilein en humoristisch commentaar op de fenomenen ‘maatschappij’, ‘massa’ en ‘macht’. De zangers zingen nonsense-teksten en vocalen. De zeven scènes zullen verdeeld over de avond worden uitgevoerd in combinatie met liederen en pianomuziek, ook van Blacher. Tussendoor horen we originele radiofragmenten van de SWR en RIAS Berlin. De radio zal een verbindend element gaan uitmaken van de voorstelling. Als verrassende opening van de avond zal daarom een operaatje van 11 minuten worden uitgevoerd van Karl Amadeus Hartmann: Der Mann, der vom Tode auferstand uit 1929. Daarin gaat een man volledig op in een hoorspel dat hij hoort op de radio.
I'm very lonely in my way
KamerOperaProject heeft in januari 2007 drie prachtige Amerikaanse kameropera’s uitgevoerd van Samuel Barber, Ned Rorem en Lukas Foss over eenzaamheid en onvervulde verlangens. De productie beschouwt en becommentarieert de dagelijkse beslommeringen van de gegoede middenklasse tijdens de Fifties in de Verenigde Staten. Iedereen wil wat anders. De een wil een extravagante hoed, de ander een man.
De een wil sex, de ander macht. In de metro, op het vliegveld, aan een bridgetafel, op een cocktailparty zijn zeven personages op zoek.
Onder de oppervlakte broeit het. Het publiek volgt hun grillige pad dat leidt naar een cocktail party. De climax? Maar wat hebben ze elkaar eigenlijk te vertellen? Twee opera’s zijn nooit eerder in Nederland te zien geweest. In de enscenering zijn pianowerken en veel liederen van vooral Ned Rorem en Samuel Barber verwerkt.
De succesvolle première heeft op 13 januari 2007 plaats gevonden in Theater Zwembad De Regentes. Erna is de voorstelling nog te zien geweest in Amsterdam (2x) en Enschede.
Een paar typerende reacties uit het publiek na de première:
'... prachtige stemmen ...'
'... uitgekiende overgangen tussen opera's en liederen ...'
'... de liederen zijn schitterend geintegreerd in de totale regie ...'
'... integer theater met heel veel respect voor het repertoire ...'
'... met deze productie zijn jullie erin geslaagd om een heel nieuw publiek te interesseren voor opera; kijk maar rond ...'
'... de hele boog van de voorstelling is prachtig gecomponeerd ...'
'... dit moet 100 keer worden uitgevoerd!'
Recensie in AD/Haagse Courant na de première
Recensie en aankondiging in Tubantia 2
No For An Answer
Tegen het einde van het zomerseizoen wordt het steeds stiller in het ‘summer resort’ , ergens in de bergen van de staat New York. De rijke toeristen gaan terug aan het werk in The Big Apple. In de herfsttinten van de beboste bergen blijven de koks, de schoonmakers en andere arme immigranten achter. Over hun leven, mislukkingen en dromen over een beter leven gaat de derde productie van KamerOperaProject, voorzien in 2012-13. Het gaat hier om een opmerkelijke kameropera van Marc Blitzstein: No For An Answer, gecomponeerd in de periode 1937-1940. Deze opera ligt aan de basis van het typisch Amerikaanse revue-achtige muziektheater dat Leonard Bernstein in de naoorlogse jaren verder uitbouwde en perfectioneerde. En Aaron Copland voorspelde een glorieuze toekomst voor precies dit werk: .
Eindeloos schaaft Blitzstein tussen 1937 en 1941 aan dit bouwwerk en uit ongeveer vier uur gecomponeerde muziek haalt hij ruim een uur muziek. Die voert hij in 1941 - off-Broadway - zelf achter de piano uit. En de opera is, op wat losse scenes na, ook nooit georkestreerd. Puur vocaal gezien is de muziek verwant met die van Modest Moussorgsky: extreem dicht op de gewone spreektaal: de recensent van Time spreekt over ‘muscular near-melodies’ . De onderwerpkeuze van de strijd tussen de klassen en de scherpe toon liggen dicht bij die van Kurt Weill en Hanns Eisler. De censuur wilde de tweede en volgende uitvoeringen verbieden vanwege de vermeende communistische boodschap. Dat mislukte, maar de financiering van vervolguitvoeringen stokte. En de Newyorkse intelligentia verlegde de aandacht van de thematiek van sociale tweedeling al heel snel naar de oorlog in Europa. Dat raakt overigens ook aan de kern van het probleem van deze opera: als muziek werkt de opera het best voor een publiek dat toch al niet meer gewonnen hoeft te worden voor aandacht voor de sociaal kwetsbare in de samenleving.
De productie in 2012-13 zal zo dicht mogelijk de oorspronkelijke versie benaderen zoals die in 1941 in de Mecca Temple off-Broadway klonk. Dat wil in ieder geval zeggen: met uitsluitend piano-begeleiding. Daarvoor is in het najaar van 2007 de nodige research in New York verricht in overleg met Leonard Lehrman: Blitzstein-specialist bij uitstek en editor van verschillende van diens werken. Ook in deze productie overwegen we om pianomuziek en andere liederen van de componist te gebruiken.


